۴ اکتبر ۲۰۲۵- داروی هِناگلیفلوزین، که برای درمان دیابت در چین تأیید شده است، ممکن است فراتر از کنترل قند خون عمل کند و در واقع روند پیری زیستی را کُند نماید. این دارو که مدت ها است به منظور تنظیم قند خون برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ تجویز می شود، اکنون پس از انجام کارآزمایی های بالینی در چین مورد توجه قرار گرفته است؛ چرا که تغییرات قابل اندازه گیری در نشانگرهای خونی و عملکرد سلولی مرتبط با پیری آهسته تر را نشان داده است. این یافته ها هِناگلیفلوزین را در نقطه تلاقی مراقبت دیابت و علم طول عمر قرار می دهند و امیدواری و بحث هایی را درباره امکان استفاده از داروهای موجود به عنوان درمان های ضد پیری برانگیخته اند.
پیری و دیابت اغلب هم زمان رخ می دهند. قند خون بالا می تواند در طول زمان به بدن آسیب رسانده، موجب التهاب و تسریع روند پیری شود. برای درک این ارتباط، پژوهش ها اکنون از «نشانگرهای زیستی» استفاده می کنند- اندازه گیریهای ساده ای مانند طول تلومر و سلامت سلول های ایمنی- تا روند پیری را در افراد مبتلا به بیماری های مزمن مانند دیابت ردیابی کنند. این نشانگرها به پژوهشگران کمک می کنند تا دریابند آیا درمان ها واقعاً روند پیری را کُند می کنند یا خیر.
مطالعه هِناگلیفلوزین
جدیدترین مطالعه درباره هِناگلیفلوزین، شامل ۱۵۰ فرد بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲ بود که در یک کارآزمایی ۲۶ هفته ای شرکت کردند. شرکت کنندگان به دو گروه تقسیم شدند: یک گروه روزانه قرص هِناگلیفلوزین دریافت کرد و گروه دیگر دارونما. همه افراد توصیه های مشابهی در زمینه رژیم غذایی و ورزش دریافت کردند، بنابراین تمرکز مطالعه بر تأثیر واقعی دارو بود.
نتایج این کارآزمایی امیدوارکننده بودند. افرادی که هِناگلیفلوزین دریافت کرده بودند، پس از ۲۶هفته به طور کلی تلومرهای بلندتری داشتند که نشان دهنده روند پیری آهسته تر بود. در گروه دارونما تغییرات قابل توجهی مشاهده نشد. این دارو همچنین سطح پروتئینPGC-1α را افزایش داد؛ پروتئینی که برای ترمیم و رشد سلولی اهمیت دارد و عملکرد میتوکندری را تنظیم کرده و متابولیسم انرژی را بهینه می کند.
علاوه بر کنترل قند خون، مصرف کنندگان هِناگلیفلوزین تغییراتی در نحوه استفاده بدن از انرژی و عملکرد برخی سلول های ایمنی نشان دادند. مشاهده شد که گروه درمانی نرخ بالاتری از اکسیداسیون اسیدهای چرب و تنفس میتوکندریایی بهبود یافته داشتند، که نشان می دهد این دارو مستقیماً استفاده سلولی از انرژی را تقویت می کند. همچنین، بررسی های ایمنی نشان داد که پاکسازی سلول های پیر و آسیب دیده در این گروه افزایش یافته است، که از فرضیه تأثیر ضد پیری دارو از طریق مسیرهای متابولیک و ایمنی حمایت می کند.
مقایسه هِناگلیفلوزین با سایر داروها
هِناگلیفلوزین بخشی از دسته ی گسترده ای از داروها به نام مهارکننده هایSGLT2 (کوترانسپورترسدیم-گلوکز نوع ۲) است که علاوه بر درمان دیابت، پتانسیل کُند کردن روند پیری زیستی را نیز نشان داده اند. این داروها- از جمله کاناگلیفلوزین، امپاگلیفلوزین و داپاگلیفلوزین- با حذف سلول های پیر و سرکوب التهاب مزمن از طریق مسیرهای مولکولی خاص مانند فعال سازیAMP-activated protein kinase وSIRT1 عمل می کنند. با کاهش ترشح سایتوکاین های التهابی، این مهارکننده ها التهاب بافتی را مستقیماً کاهش داده، پایش ایمنی را بهبود بخشیده و ممکن است خطر قلبی‌عروقی را کاهش دهند.
اثرات مهارکننده های SGLT2 بسته به عوامل فردی مانند سن، جنس و بیماری های همراه متفاوت است. برای مثال، نشان داده شده که کاناگلیفلوزین و امپاگلیفلوزین طول عمر حیوانات نر را افزایش می دهند، در حالی که داپاگلیفلوزین در کاهش التهاب اندوتلیال و بافت چربی مؤثرتر بوده و ممکن است در هر دو جنس خطر قلبی‌عروقی را کاهش دهد. این داروها سیگنال های التهابی را مهار کرده، سلول های ایمنی را به سمت فنوتیپ های ضدالتهابی سوق می دهند و متابولیسم میتوکندریایی را بهبود می بخشند، که منجر به مزایای پایدار ضدالتهابی و متابولیک می شود.
اگرچه بسیاری از این داروها مسیرهای محافظتی مشابهی را فعال می کنند- مانند بهینه سازی استفاده سلولی از انرژی و مدیریت استرس- برخی گزارش های منتشر شده نشان می دهند که شدت و پایداری اثرات ضدپیری ممکن است از دارویی به داروی دیگر متفاوت باشد. برخی پژوهش ها حتی پیشنهاد کرده اند که این مهارکننده ها ممکن است مزایای مشابه محدودیت کالری را تقلید کنند، روشی شناخته شده برای کُند کردن روند پیری.
پیامدهای این یافته ها برای بیماران
مهم است که این نتایج در بستر مناسب قرار گیرند. برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، این پژوهش نویدبخش است. هِناگلیفلوزین ممکن است دو نقش ایفا کند: کنترل قند خون و کُند کردن برخی نشانه های پیری. برخی شرکت کنندگان در مطالعه گزارش کردند که احساس انرژی و مقاومت بیشتری داشتند. اگرچه این گزارش های تجربی دلگرم کننده هستند، اما برای تعیین قطعی مزایای عملی در زندگی روزمره، مطالعات بزرگ تر و بلندمدت تری مورد نیاز است.
با این حال، واقع گرایی نیز ضروری است. این مطالعه نسبتاً کوچک بود و تنها شش ماه به طول انجامید. پیری فرایندی پیچیده و مادام العمر است که عوامل متعددی در آن دخیل هستند. نشانگرهای بررسی شده در این مطالعه تنها بخش کوچکی از یک تصویر بزرگ تر هستند. سایر نشانه های پیری سالم- مانند استحکام استخوان یا حافظه- در این پژوهش لحاظ نشده اند. همچنین، تعیین میزان تأثیر تغییرات سبک زندگی مشترک، رژیم غذایی بهتر و افزایش فعالیت بدنی دشوار است، زیرا این عوامل نیز می توانند به طور قابل توجهی بر سلامت و پیری تأثیر بگذارند. اگرچه مهار کننده هایSGLT2 به طور کلی ایمن تلقی می شوند، اما می توانند عوارضی مانند عفونت های دستگاه ادراری و در موارد نادر کتواسیدوز ایجاد کنند.
منبع:
https://www.forbes.com/sites/williamhaseltine/2025/10/04/diabetes-drug-may-show-promise-for-slowing-aging/